چهارم : اگر آن كه در ماه رمضان بدون اين كه تحقيق كند صبح شده يا نه ، كارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد بعد معلوم شود صبح بوده ، ونيز اگر بعد از تحقيق با اين كه گمان دارد صبح شده كارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد بعد معلوم شود صبح بوده قضاى آن روز بر أو واجب است ، ولى اگر بعد از تحقيق گمان يا يقين كند كه صبح نشده ، وچيزى بخورد ، وبعد معلوم شود صبح بوده قضا واجب است . واگر بعد از تحقيق شك كند كه صبح شده يا نه ، وكارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد ، بعد معلوم شود صبح بوده ، بنابر احتياط واجب قضاى آن روز را بجا آورد . پنجم : آن كه كسى بگويد صبح نشده وانسان بگفته أو كارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد ، بعد معلوم شود صبح بوده . ششم : آن كه كسى بگويد صبح شده وانسان به گفته أو يقين نكند ، يا خيال كند كه شوخى مىكند ، وكارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد بعد معلوم شود صبح بوده . هفتم : آن كه كور ومانند آن بگفته كس ديگرى افطار كند بعد معلوم شود مغرب نبوده است ، بلكه اگر بگفته آدم دروغگو افطار كند كفاره هم واجب مىشود . هشتم : آن كه در هواي صاف بواسطة تاريكى يقين كند كه مغرب شده ، وافطار كند بعد معلوم شود مغرب نبوده است ، ولى اگر در هواي ابرى به گمان اين كه مغرب شده افطار كند ، بعد معلوم شود مغرب نبوده قضا لازم نيست . نهم : آن كه براي خنك شدن ، يا بي جهت مضمضه كند ، يعنى آب در دهان بگرداند وبي اختيار فرو رود ، ولى اگر فراموش كند كه روزه است وآب را فرو دهد ، يا براي وضو مضمضه كند ، وبي اختيار فرو رود ، قضا بر أو واجب نيست .